Kafein, bağımlılık değil bağlılık.

Dünya’da yılda 100bin tondan fazla tüketilen, öğrencilerin sınav haftalarında ya da çalışanların yoğun iş günlerinde tüketimine oldukça alışkın olduğumuz bir madde, kafein… Peki kafein hangi içeceklerde vardır? Nasıl etki eder? Bağımlılık yapar mı? Faydaları zararları var mı? sorularının hepsi içeriğimizde, iyi okumalar.

 

Kafein eşittir kahve mi?

Kafein deyince akla ilk olarak kahve gelir. Ancak kafein sadece kahve yoluyla değil çay, gazlı içecek, çikolata gibi bazı yiyecek ve içecekler yoluyla da vücuda alınır. Günlük 300-400 mg kafein insan vücudu için zararlı değildir. Bu miktar da 5-6 bardak çay ya da 3-4 fincan kahveye denktir (1 fincan kahvede 85 mg, 1 bardak çayda 60 mg kafein vardır. Demlenme de bu miktarı etkiler, yaklaşık 5 dakikalık bir demleme sürecinde kafein %75 oranında deme geçer.)

Kafein nasıl etki eder?

Vücudumuz enerji ihtiyacı için ATP denilen molekülleri kullanır. ATP kullanılıp parçalanınca ‘’Adenozin’’ molekülleri ortaya çıkar. Adenozin beyindeki alıcılara bağlanarak nöronları yavaşlatır, uyku halini oluşturur.  Kafein dediğimiz madde de adenozin ile neredeyse aynı yapıdadır. Vücudumuza aldığımız kafein adenozinlerin bağlandığı alıcılara bağlanır, adenozinlerin bağlanmasını ve etkisini oluşturmasını engeller. Uzun süreli kafein kullanımında beyinde adenozinleri bağlamak için ekstra alıcılar üretilir, yani uyanık kalmak için daha fazla kafein tüketimi gerekecektir. Kafein bırakılınca alıcı sayısı normale döner fakat aniden bırakılırsa halsizlik, yorgunluk, depresyon gibi istenmeyen etkiler ortaya çıkabilir.

Kafein bağımlılık yapar mı?

Bazı nöronlarda ise adenozin ve dopamin alıcıları bağlantılıdır. Bu nöronlarda adenozin yerleşince dopamin bağlanamaz. Fakat adenozin alıcılarına kafein bağlandığında aynı etkiyi yapmaz ve dopamin bağlanıp etkisini gösterebilir. Aslında tam da bu kısım ‘’Kafein bağımlılık yapar mı? ‘’ sorusuna bir cevaptır. Kafein bağımlılık yapıcı bir madde değildir fakat psikolojik olarak dopaminin verdiği mutluluğa bağımlılık oluşur. Bu etkiye ‘’Bağımlılık değil bağlılık’’ da denilebilir.

 

Peki, kafeinin faydaları ve zararları nedir?

Parkinson, Alzheimer ve kanser risklerini azaltır, solunum yollarını açar, metabolik hızı ve bu sayede yağ yakımını artırır. Kafein dozu ile enerji harcanımı doğru orantılıdır. Yani gıda tüketimi sabit tutulursa günde yaklaşık 100kcal açık oluşur. Kafein adrenalini artırarak kan basıncını (tansiyonu) yükseltir, kalp atışını hızlandırır, idrar, ishal ve uykusuzluk gibi etkileri vardır.

 

Tek cümle ile özetlemek gerekirse faydaları elbette vardır fakat her şeyde olduğu gibi kafeinin de fazlası zarardır. Kısacası banyo yapacak kadar kafein içmiyorsanız sorun yok demektir.

Paylaşmak

4 Yorum

  1. AvatarMislina E. Cevap

    Bir kahvekolik olarak yazınızı gerçekten çok beğendim. Kahvelerin çekilme ve demlenme çeşitleriyle de ilgili bir yazı bekliyoruz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.