Kendimizi tanıyor muyuz?

 

DNA’yı herkes basitçe nükleotitlerden oluşan sarmal ve çift zincirli moleküller olarak tanımlar. Ama DNA’nın içerisinde bu tanımdan çok daha fazlası vardır. Gelin hep birlikte DNA’nın içerisinden bu basit tanımdan farklı olarak neler var birlikte göz atalım ve ne kadar farklı bir yapı olduğunu keşfedelim.

Herkesin bildiği üzere DNA genlerden oluşur ve bu genler bir sonraki nesillere aktarılır.gene part of dna ile ilgili görsel sonucu Peki size insan DNA’sının sadece %1.5 kadarı gen desem… Siz bu bilgi ile şok ola dururken size daha fazla kafa karıştırıcı bilgi yüklemeye devam edeyim. Nasıl oluyor da sadece %1.5 kısımdan çok farklı protein üretilmesi mümkün oluyor ve bizler birçok farklı karakteristik özelliğe sahip olabiliyoruz. Peki geri kalan kısımlar nedir, neden var? %1.5 oran gerçekten çok küçük görünüyor ancak evrimsel açıdan bakıldığında çok önemli bir miktar. Genlerin oluşturduğu bu çok az ama önemli kısım tüm genom içerisinde gömülmüştür. Bunun mutasyondan korunma mekanizması olarak işlev gördüğü düşünülmektedir.

DNchromosome ile ilgili görsel sonucuA’nın %98.5 kısmı RNA’yı oluşturan diziler, intron, düzenleyici sekanslar ve çöp DNA’ dan ibarettir. Hazır birçok terim ile kafanız karışmışken , işleri biraz daha zorlaştıralım. DNA hücrelerin içerindeki hücre çekirdeğinde bulunur. Ancak hücre çekirdeğine sığmak için kromozom şekline bürünür. Kromozom sıkıştırılmış sarmal DNA paketleridir. Başka bir deyişle bilgisayarınızda boyut küçültmek için dosyalarınızı dönüştürdüğünüz .rar formatıdır. Tatile giderken gerekli gereksiz tüm eşyalar bavula sığsın diye onları sıkıştırdığımız vakumlu poşetler misali DNA’yı vakumlanmış paketler haline getiriyoruz.

Kromozomlar telomer denilen anlamsız sekanslardan oluşur. Telomer, uzun sekanslıdır ve çöp DNA’dan oluşur. Peki hücreler neden bu kadar uzun bir çöp üretmek için enerji harcıyor?Telomer kromozomun uçlarını korumakla görevlidir. Aynı zamanda tüm kromozomun kopyalanmasını temin eder. Telomerleri asıl ilginç kılan şey ise uzunluklarına bakılarak insan ömrü hesaplanabilir. Her hücre bölünmesinde telomer uzunluğu belirli bir oranda kısalır. Daha fazla kısalma gerçekleşmeyeceği zaman hücre bölünmesi sona erer ve ölüm fermanı imzalanır. Yani tüm diğer özelliklerimiz gibi ölüm saatimiz de DNA’mız içerinde yer almaktadır.

DNA ile ilgili görsel sonucu

Tüm bu karmaşıklığın içerisine bir de transpozonları eklemeden olmaz.

dna transposons ile ilgili görsel sonucu

DNA’mız ilginç ve anlaşılmaz olmak için elinden geleni yapıyor. Transpozonlar DNA’nın %45’ini oluşturur ve DNA içerisinde oradan oraya zıplayarak yer değiştirmek gibi tuhaf bir eylem içerisindedirler. DNA içerisindeki genler gibi transpozonlar da belirli uzunluğu olan bir sekanstır. Lokasyonlarını değiştirmek için copy &paste veya cut&paste mantığı ile hareket ederler. Bir bakmışsın çok farklı bir yerde bir transpozon oluşuverir. Harikulade mutasyon aracıdır kendileri… DNA diziliminde değişime neden olduğu için genetik çeşitlilik sağlar bu sayede evrime çok önemli katkıda bulunurlar. Evrim ise insan ırkının hayatta kalmasının tek güvencesidir.

Mikroskopta göremeyeceğimiz kadar küçük olsa da içimizde muhteşem bir molekül taşıyoruz: DNA. Bu molekülü iyi tanıyın ve muhteşem bir insan olduğunuzu hep bilin.Yazının sonunda aklınızda hangi bilgilerin kaldığını çok önemsemeyin. Anlatmak istediğim sahip olduğumuz şeyin ne olduğundan çok nasıl bir şey olduğudur. Siz bu bilgileri bilmeden de mükemmel şekilde işlemlerin hepsini gerçekleştirmektesiniz. Kendinize bir bardak çay koyun ya da bir fincan kahve ve mükemmelliğin keyfini çıkarın.

Paylaşmak

2 Yorum

  1. AvatarAnonim Cevap

    Çok güzel bir yazı olmuş ama acaba olağan dışı bir ölüm(mesela araba çarpması gibi)nasıl oluyor da DNA’nın içinde bulunuyor anlamadım.

  2. AvatarHatice(huzur) Cevap

    Çok güzeldi özellikle ölümün tarihinin dna içinde olduğunu öğrenmek ayrı bir merak uyandırdı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.